In het schap staan balen houtvezel naast zakken hennep, papiersnippers, maïsgranulaat en stro, en op elke zak staat dat het geschikt is voor knaagdieren. Toch verschillen ze flink in hoeveel vocht en geur ze binden, hoeveel stof ze geven en of een dier er gangen in kan maken. Ik zet vijf soorten naast elkaar, met de voor- en nadelen van elk. Daarna weet je welke laag bij jouw dier en jouw verblijf past.
De korte versie
Heb je een hamster of gerbil, dan is een dikke laag hennepvezel de meest praktische bodem om gangen in te graven.
Voor een konijn of cavia werkt een absorberende laag houtvezel of papiervezel met een royale laag hooi erbovenop.
Heeft iemand in huis luchtwegklachten, dan geeft papiervezel van de vijf soorten het minste stof.
Voor een groot verblijf met een klein budget is ontstoft stro over een dunne absorberende onderlaag de goedkoopste manier om volume te vullen.
Reken op 4 tot 18 euro per maand; houtvezel en stro zitten aan de onderkant, papiervezel aan de bovenkant.
Waar hangt je keuze van af
Vochtopname
urine zakt bij de ene soort meteen weg en blijft bij de andere in de bovenlaag staan. Neemt de laag weinig op, dan wordt de bodem sneller nat en moet je vaker verschonen.
Geurbinding
een laag die vocht wel vasthoudt maar de ammoniakgeur snel loslaat, ruik je binnen een dag terug in de kamer. Hennep, papiervezel en maïs houden geur meestal langer vast dan stro.
Stof en luchtwegen
knaagdieren leven met hun neus in de bodem, dus fijn stof komt bij hen harder aan dan bij jou. Let op de woorden ontstoft of stofarm op de zak, en houd ratten en muizen liever niet op gewone houtvezel.
Graven en gangen
een hamster of gerbil wil gangen maken die blijven staan, en dat lukt alleen in een dikke laag vezel die een beetje samenpakt. Een konijn of cavia graaft veel minder en heeft juist een vlakke, absorberende laag met veel hooi erop nodig.
Veiligheid bij opeten
vrijwel elk dier neemt een hap van de bodem, en bij een hamster verdwijnt er ook materiaal in de wangzakken. Onbewerkte plantenvezel gaat er meestal weer uit, maar korrels die sterk opzwellen of samenkoeken zijn een risico.
Kosten per maand
de prijs per zak zegt weinig, want de soorten verschillen sterk in volume en in hoe vaak je verschoont. Reken liever met wat een maand kost voor het verblijf dat je echt hebt staan.
Wat je beter niet in het verblijf legt
Houtsnippers van naaldhout met een sterke geur, vooral ceder en in mindere mate den, worden door dierenartsen en door het LICG afgeraden. De vluchtige stoffen die je ruikt kunnen de luchtwegen irriteren, en bij een dier dat de hele dag met zijn neus in de bodem zit telt dat op. Kies daarom vezel of snippers van loofhout, en let op de woorden ontstoft of stofarm.
Katoenwatten en pluizige nestwatten zijn ook geen goede keuze. De vezels kunnen zich om een pootje of een teentje draaien, en een hamster propt ze in zijn wangzakken. Geef in plaats daarvan hooi, gescheurd onbedrukt papier of een handvol hennepvezel als nestmateriaal. Een stoffige bodem is bij knaagdieren een bekende oorzaak van niezen en een piepende ademhaling, dus stof is bij elke soort het eerste punt waar je op let.
De 5 soorten, één voor één
Soort 01
Hennepvezel
Gehakselde stengel van de hennepplant, verwerkt tot korte vezels of kleine snippers. De vezel neemt veel vocht op en pakt licht samen, waardoor een gang zijn vorm houdt.
Geschikt voor
Hamsters, gerbils en ratten die graven, en verblijven waar een laag van 20 centimeter of meer in kan. Werkt ook goed als nestmateriaal.
Voordelen
+Houdt gangen in vorm
+Neemt veel vocht op
+Weinig stof
Nadelen
−Prijs per liter hoger dan houtvezel
−Vezels blijven aan textiel plakken
−Grove variant prikt bij kale voetzolen
Cijfer
8,4
MateriaalHennepstengel
Verpakking30 tot 50 liter
VochtopnameHoog
GraafbaarJa, houdt vorm
Kosten per maand6 tot 12 euro
Soort 02
Ontstofte houtvezel
Fijn geschaafde houtvezel of snippers, bij de betere soorten van loofhout en machinaal ontstoft. Het materiaal is licht en veerkrachtig en zuigt urine snel op.
Geschikt voor
Konijnen- en caviaverblijven waar veel bodem in moet, en als onderlaag onder hooi of stro.
Voordelen
+Lage prijs per liter
+Zuigt urine snel op
+Grote balen, weinig bijkopen
Nadelen
−Stofgehalte wisselt per merk
−Gangen zakken snel in
−Voor ratten en muizen vaak te stoffig
Cijfer
7,8
MateriaalHoutvezel, loofhout
Verpakking20 tot 160 liter
VochtopnameHoog
GraafbaarBeperkt
Kosten per maand4 tot 8 euro
Soort 03
Papiervezel
Losse cellulosevezel of papiersnippers, geperst uit papierresten. Het materiaal is zacht, vrijwel stofvrij en neemt per liter veel vocht op.
Geschikt voor
Ratten en muizen, dieren met luchtwegklachten en een verblijf in huis bij iemand met een stofallergie. Ook een logische keuze na een operatie.
Voordelen
+Vrijwel stofvrij
+Zacht onder kale voetzolen
+Neemt veel vocht op
Nadelen
−Hoogste prijs per liter
−Lichte snippers waaien uit het verblijf
−Gangen houden matig hun vorm
Cijfer
6,6
MateriaalCellulose, papier
Verpakking10 tot 60 liter
VochtopnameHoog
GraafbaarBeperkt
Kosten per maand10 tot 18 euro
Soort 04
Maïsgranulaat
Granulaat van de spil van maïskolven, in korrels van een paar millimeter. De korrels zijn zwaar, blijven liggen en nemen vocht op zonder uiteen te vallen.
Geschikt voor
Een vaste plasplek of een toiletbak in het verblijf, en huishoudens waar het rondstrooien tegenstaat.
Voordelen
+Blijft liggen, weinig vegen
+Bindt geur langere tijd
+Vrijwel geen stof
Nadelen
−Niet geschikt om in te graven
−Wordt door sommige dieren opgegeten
−Kan bij langdurig nat beschimmelen
Cijfer
7,1
MateriaalMaïsspil, granulaat
Verpakking10 tot 15 liter
VochtopnameRedelijk
GraafbaarNee
Kosten per maand8 tot 15 euro
Soort 05
Ontstoft stro
Gehakselde tarwehalmen, bij de ontstofte soorten machinaal gezeefd. Stro isoleert goed en is prettig bouwmateriaal, maar neemt van de vijf soorten het minste vocht op.
Geschikt voor
Als bovenlaag in een konijnenverblijf of een buitenhok, boven een dunne absorberende onderlaag.
Voordelen
+Lage prijs per liter
+Houdt warmte vast
+Konijnen bouwen er graag in
Nadelen
−Neemt weinig vocht op
−Harde halmen kunnen een oog beschadigen
−Niet ontstoft stro geeft veel gruis
Cijfer
6,8
MateriaalTarwestro, gehakseld
Verpakking18 liter of 5 kilo
VochtopnameLaag
GraafbaarBeperkt
Kosten per maand5 tot 9 euro
De 5 soorten naast elkaar
| Soort |
Materiaal |
Verpakking |
Vochtopname |
Graafbaar |
Kosten per maand |
| Hennepvezel |
Hennepstengel |
30 tot 50 liter |
Hoog |
Ja, houdt vorm |
6 tot 12 euro |
| Ontstofte houtvezel |
Houtvezel, loofhout |
20 tot 160 liter |
Hoog |
Beperkt |
4 tot 8 euro |
| Papiervezel |
Cellulose, papier |
10 tot 60 liter |
Hoog |
Beperkt |
10 tot 18 euro |
| Maïsgranulaat |
Maïsspil, granulaat |
10 tot 15 liter |
Redelijk |
Nee |
8 tot 15 euro |
| Ontstoft stro |
Tarwestro, gehakseld |
18 liter of 5 kilo |
Laag |
Beperkt |
5 tot 9 euro |
Geen enkele soort wint op alles; kijk naar de rijen die voor jouw dier zwaar wegen, en combineer eventueel twee soorten in een verblijf.
Welke past bij welke situatie
Heb je een hamster of een gerbil die graaft
dan is de dikte van de laag belangrijker dan de soort zelf. Houd voor dwerghamsters en gerbils minimaal 15 centimeter aan en voor een Syrische hamster minimaal 25 centimeter, en ga dieper waar het verblijf het toelaat. Hennepvezel houdt de gangen daarbij in vorm; meng er wat hooi door, dan zakt het dak minder snel in.
Hennepvezel
Heeft je konijn een vaste plasplek in het verblijf
dan zet je daar een lage bak met een absorberende laag en houd je de rest van de bodem dun. Ontstofte houtvezel zuigt de urine snel weg en is per liter goedkoop, dus je kunt die ene plek elke dag verversen. Wil je minder vegen rond de bak, dan is maïsgranulaat in die bak een alternatief.
Ontstofte houtvezel
Heeft iemand in huis luchtwegklachten
dan is stof het punt waarop je kiest, niet de prijs. Papiervezel geeft bij het vullen en het graven vrijwel niets af en is ook zacht voor kale voetzolen. Ratten en muizen houd je om dezelfde reden liever niet op houtvezel.
Papiervezel
Vul je een groot konijnenverblijf met een klein budget
dan combineer je een dunne absorberende onderlaag met stro erover. Zo betaal je het volume in stro en de vochtopname in een paar liter houtvezel of hennep. Kies stro waarop ontstoft of stofarm staat, want gewone baalstro geeft veel gruis in een verblijf binnen.
Ontstoft stro
Veelgestelde vragen
Hoe dik moet de laag bodembedekking zijn?
Dat hangt af van het dier. Voor dwerghamsters en gerbils houdt het LICG minimaal 15 centimeter aan en voor Syrische hamsters minimaal 25 centimeter, waarbij dieper beter is omdat ze dan echte gangen kunnen maken. Voor konijnen en cavia's is een laag van 3 tot 5 centimeter genoeg, met daarbovenop zoveel hooi dat ze er de hele dag in kunnen eten en schuilen.
Hoe vaak moet ik de bodembedekking verschonen?
Haal de natte en vieze plekken elke dag weg, bij elke soort. De hele bodem verschoon je bij konijnen en cavia's meestal een keer per week, bij stro vaker omdat het weinig vocht opneemt. Bij een graafdier verschoon je liever niet alles in een keer: laat een deel van de oude laag zitten, want een hamster of gerbil raakt onrustig als zijn gangenstelsel verdwijnt.
Kun je bodembedekking en hooi combineren?
Ja, en bij konijnen en cavia's is dat de gebruikelijke aanpak. De bodembedekking neemt het vocht op, het hooi is voer en schuilplaats tegelijk, dus leg het hooi erbovenop of in een ruif zodat het droog blijft. Bij hamsters en gerbils kun je wat hooi door de graaflaag mengen, want dat maakt de gangen steviger.
Mag kattenbakvulling in een knaagdierverblijf?
Klontvormende kleivulling hoort er niet in. Die korrels koeken samen met vocht, en een dier dat er een hap van neemt of het in zijn wangzakken propt loopt daarmee een risico; daarnaast geeft fijne klei stof. Vulling van pure houtvezel of papier kun je wel in een toiletbak gebruiken, zonder parfum en zonder klontvormende toevoeging.
Wat doe ik als mijn dier de bodembedekking opeet?
Een hap van onbewerkte hennep, houtvezel, onbedrukt papier of stro is bij de meeste dieren geen probleem, want het gaat er als vezel weer uit. Eet je dier er stelselmatig van, kijk dan eerst of er genoeg hooi ligt, want honger is een veelvoorkomende reden. Bij maïsgranulaat let je extra op, omdat het calorieën levert.
Mijn cavia niest en heeft natte ogen, komt dat door de bodembedekking?
Dat kan meespelen, vooral bij een stoffige of vochtige laag, maar je kunt het van buiten niet vaststellen. Zet je dier op een stofarme bodem, zorg voor frisse lucht zonder tocht, en ga naar de dierenarts als het niezen, een piepende ademhaling of natte ogen langer dan een dag duren. Eet een konijn of cavia niet meer en komen er geen keutels, bel dan dezelfde dag; dat kan binnen een dag levensgevaarlijk worden.
Tot slot
Kijk eerst naar je dier: graaft het gangen, of heeft het vooral een droge bodem en veel hooi nodig? Kies daarna de soort die daarbij past en gun je dier een week om aan de nieuwe bodem te wennen, met een deel van de oude laag erdoor. Blijft het niezen, of eet een konijn of cavia niet meer, ga dan naar de dierenarts.
Verantwoording
Deze vergelijking is gebaseerd op productinformatie van fabrikanten, de opgaven op de verpakking en ervaringen van houders. Ik heb de soorten niet zelf in een test gemeten, dus de vochtopname en de kosten per maand zijn richtlijnen en geen meetwaarden. Prijzen en verpakkingsgroottes wisselen per merk en per winkel.
