Een ritje naar de dierenarts is voor een konijn of cavia geen kleinigheid. Het zijn prooidieren: opgepakt worden, in een bak zitten en vreemde geluiden horen zijn precies de dingen die stress geven. Met een goede reisbak, hooi erin en een rustige aanpak beperk je dat flink. Hieronder staat wat je nodig hebt en hoe je het in zes stappen doet.
Wat heb je nodig
Reken op een kwartier voorbereiding, plus de reistijd. Het dier in de bak zetten duurt bij een rustig dier een minuut of twee.
- Een stevige reisbak met gesloten zijkanten en een deksel of luik dat helemaal opengaat
- Kranten of een oude handdoek voor de bodem
- Een handvol hooi uit het eigen hok, plus extra hooi voor de terugweg
- Een zakje vers voer dat je dier kent, bijvoorbeeld wortel, paprika of andijvie
- Een lichte doek voor over de bak in de wachtkamer
- Bij warm weer een koelelement in een doek gewikkeld
Een bak die van bovenaf opengaat is prettiger dan een mand met alleen een opening aan de voorkant. Een dier dat je uit een smalle opening moet wurmen gaat eerder spartelen.
Voordat je begint
Drie dingen zijn belangrijker dan de rest.
Til een konijn nooit op aan zijn oren of alleen aan zijn nekvel. Het LICG waarschuwt daar uitdrukkelijk voor, omdat oren en nekvel makkelijk beschadigen. Ondersteun altijd ook de achterhand: konijnen hebben een licht skelet en kunnen zich verwonden door zich met hun achterpoten af te zetten zonder steun.
Neem hooi en vers voer mee. Konijnen en cavia’s eten een groot deel van de dag en hebben continu vezels nodig om hun darmen aan het werk te houden. Stopt een konijn met eten, dan verandert de bacterieflora in de darmen en kan het binnen een dag ernstig ziek worden.
Zet geen dieren bij elkaar die elkaar niet kennen. Twee konijnen of cavia’s die samen wonen vervoer je samen, maar onbekende dieren gaan niet in dezelfde bak, ook niet kort.
Het vervoer in zes stappen
Stap 1: Zet de reisbak klaar en maak hem bekend
Leg kranten of een handdoek op de bodem en doe daar een flinke handvol hooi uit het eigen hok bij. Dat hooi doet twee dingen: het geeft de bak een bekende geur en het houdt je dier aan het eten tijdens het wachten. AniCura raadt dat voor cavia’s ook aan. Gebruik geen fijne bodembedekking, want die vliegt tijdens de rit alle kanten op en kan huid en ogen irriteren.
Kies een stevige bak met gesloten zijkanten, zodat je dier niet naar honden in de wachtkamer hoeft te kijken. Te groot is ook niet goed: in een ruime bak schuift een konijn bij elke bocht heen en weer. Een maat waarin het dier kan liggen, staan en zich omdraaien maar niet kan rondrennen, werkt goed. Een officiële minimummaat voor reisbakken vond ik niet, dus dit is een vuistregel.
Stap 2: Til je konijn of cavia veilig op
Benader je dier van voren of van de zijkant, niet plotseling van boven; van boven komt bij een prooidier het gevaar.
Bij een konijn schuif je een hand onder de borst met je duim langs de zij en leg je je andere hand om het achterwerk. Til het dier tegen je lichaam aan. Een cavia til je altijd met twee handen op, met steun onder het achterlijf. Leg een konijn niet op zijn rug om hem rustig te krijgen: wat op hypnose lijkt, is een schrikreactie van een dier dat denkt dat het gepakt is.
Lukt oppakken bij jouw dier nooit goed, zet de bak dan op de grond met de opening naar het dier toe en laat hem er met wat voer zelf in stappen.
Stap 3: Zet twee dieren die samen wonen samen in de bak
Woont je konijn of cavia met een soortgenoot, neem die dan mee, ook als er maar één ziek is. Samen in de bak zitten twee dieren die elkaar kennen doorgaans stiller dan één dier alleen. Je voorkomt er ook mee dat ze bij thuiskomst opnieuw aan elkaar moeten wennen; konijnen en cavia’s bepalen onderling een rangorde, en bij een nieuwe kennismaking kan dat tot gekibbel leiden. Harde cijfers over hoe vaak dat na een korte scheiding gebeurt vond ik niet, dus zie dit als voorzorg.
Uitzondering: dieren die elkaar niet kennen, of een dier waarover je dierenarts iets anders zei.
Stap 4: Zet de bak veilig in de auto
Vervoer de bak nooit los op de bank of op de voorstoel. Het LICG noemt voor kleine dieren twee goede plekken: op de vloer achter de bijrijdersstoel, dwars op de rijrichting, of in de kofferruimte, dwars tegen de achterbank. Zo blijft de bak bij remmen op zijn plek.
Over de kofferbak lopen de adviezen dus uiteen. Het LICG rekent de kofferruimte tot de veilige opties, maar in een afgesloten kofferbak kun je temperatuur en luchtstroom minder goed inschatten en zie je je dier niet. Heeft je auto een aparte, slecht geventileerde kofferruimte, kies dan de vloer achter de bijrijdersstoel. Zet de bak nooit in de zon: in de zon kan de temperatuur in tien minuten al ongeveer tien graden stijgen.
Stap 5: Houd het rustig onderweg en in de wachtkamer
Rijd zonder harde remstops en scherpe bochten en zet de radio uit. Til het deksel onderweg niet op.
Laat je dier nooit alleen achter in de auto. AniCura noemt dat de temperatuur in een auto, tent of caravan in tien minuten kan oplopen tot vijftig graden. Zet de bak in de wachtkamer als het mag op een tafel of stoel, niet op de grond naast een hond, en leg de doek eroverheen.
Stap 6: Zet je dier thuis rustig terug
Zet de bak thuis een paar minuten naast het hok, open hem en laat je dier er zelf uit stappen. Bied direct hooi en vers voer aan.
Houd de partner niet apart, ook niet als het zieke dier naar een scheerplek of hechting ruikt. Alleen als een van de twee agressief wordt, zet je een hek tussen ze waardoor ze elkaar nog kunnen zien en ruiken, en bel je de praktijk. Kijk de eerste dag vaker in het hok: eet je dier, en liggen er keutels.
Als het niet lukt
Je dier wil niet in de bak. Stop met tillen en probeer het anders: zet de bak op de grond in een kleine, afgezette ruimte, leg er voer en hooi in en wacht. Duw nooit met kracht, want een worstelend konijn kan zijn rug beschadigen. Lukt het structureel niet, ga dan oefenen: het LICG noemt het als optie om een konijn met belonen te leren in een draagmand te stappen.
Je dier zit tijdens de rit stil in een hoek. Dat is normaal gedrag en geen teken dat het goed gaat: konijnen en cavia’s bevriezen als ze schrikken. Laat het dier met rust en houd de bak donker. Blijft je dier ook thuis urenlang in dezelfde houding zitten en reageert het niet op voer, bel dan dezelfde dag de praktijk.
Je dier eet niet onderweg. Bij een korte rit is dat meestal geen probleem. Bied bij aankomst en direct na thuiskomst opnieuw hooi aan en iets dat je dier lekker vindt. Duurt de reis langer dan een uur, leg dan onderweg vers voer bij en houd in de gaten of er iets verdwijnt.
Je dier eet niet of maakt geen keutels na thuiskomst. Dit is het punt waarop je niet afwacht. Het LICG schrijft dat je bij een konijn dat niets wil eten, ook niet iets dat het anders lekker vindt, en dat binnen een tot twee uur niet opknapt, meteen contact opneemt met de dierenarts. Voor cavia’s geldt hetzelfde: stopt het eten, dan bel je dezelfde dag. Andere signalen die niet kunnen wachten: tandenknarsen, een bolle of harde buik, in elkaar gedoken zitten, benauwd ademen, en keutels die kleiner en harder zijn dan normaal of helemaal uitblijven.
