Konijnen en cavia’s worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn verschillende dieren. Ze hebben een ander formaat, een ander dagritme en andere eisen aan ruimte en voeding. Dit artikel zet de verschillen naast elkaar, met concrete afmetingen en kosten, zodat je weet welk dier bij jouw situatie past.
Voor wie past een konijn en voor wie een cavia
Een konijn past bij je als je veel ruimte hebt en een dier wilt dat je vooral op de grond benadert. Konijnen zijn actief en redelijk zindelijk te maken, maar de meeste vinden opgepakt worden onaangenaam. Ze zijn vooral in de ochtend en de avond actief. Reken op acht tot twaalf jaar en een jaarlijkse vaccinatie.
Een cavia past bij je als je minder ruimte hebt, een dier wilt dat overdag wakker is en dat vaak makkelijker aan handen en aan een schoot went. Cavia’s maken veel geluid en zijn niet zindelijk te maken. Ze leven vijf tot acht jaar en hebben elke dag vitamine C uit hun voeding nodig.
Voor beide soorten geldt hetzelfde uitgangspunt: je houdt ze minimaal per twee. Een dier dat alleen zit, mist contact met soortgenoten dat jij niet kunt vervangen. En geen van beide is een geschikt cadeau voor een jong kind zonder betrokken volwassene. Een kind kan meehelpen, maar het hok, de voeding en de dierenarts blijven werk voor een volwassene.
Formaat, gewicht en levensverwachting
Een cavia weegt volwassen ongeveer 700 tot 1200 gram. Bij konijnen loopt het gewicht verder uiteen: dwergrassen rond 1 tot 2 kilo, middelgrote rassen 2 tot 3 kilo, en grote rassen zoals de Vlaamse reus 6 kilo of meer. Dat bepaalt hoeveel ruimte, voer en bodembedekking je nodig hebt.
Ook de levensduur verschilt. Een konijn dat je nu neemt, is er vaak nog als je verhuist of gaat samenwonen.
Ruimte: wat ze minimaal nodig hebben
Hier zit het grootste praktische verschil. Konijnen hebben meer ruimte nodig dan de standaardhokken in de winkel suggereren. Voor een koppel ga je uit van minimaal 4 vierkante meter die dag en nacht beschikbaar is, bijvoorbeeld een ren van 200 bij 200 centimeter. Houd minstens 60 tot 80 centimeter hoogte aan, zodat een konijn rechtop op zijn achterpoten kan zitten.
Voor twee cavia’s is ongeveer 1,2 vierkante meter een redelijke ondergrens, bijvoorbeeld een bak van 150 bij 80 centimeter. Hoogte is minder belangrijk: 40 tot 50 centimeter is genoeg, want cavia’s klimmen en springen nauwelijks.
Beide soorten hebben één schuilplaats per dier nodig, plus onbeperkt hooi, een droge bodem en beschutting tegen zon, regen en tocht.
Gedrag, aanraken en geluid
Cavia’s zijn meestal makkelijker in de hand te nemen. Ze rennen weg als je in het hok reikt, maar veel cavia’s wennen aan optillen en zitten daarna rustig op een schoot.
Konijnen zijn prooidieren en vinden optillen vaak bedreigend. Een konijn dat zich vastgepakt voelt, kan hard trappen en zo zijn eigen rug beschadigen. Aaien mag bij veel konijnen wel, maar dan met vier poten op de grond.
In geluid verschillen ze duidelijk. Cavia’s fluiten hoog als ze voer verwachten, knorren laag bij contact en ratelen bij spanning. Dat is ook geluid in je woonkamer, ook om zes uur ’s ochtends. Konijnen zijn stil: ze stampen bij schrik met een achterpoot en knarsen zachtjes met hun tanden als ze het fijn hebben.
Wanneer zijn ze actief
Cavia’s zijn overwegend dagdieren. Ze zijn met korte pauzes over de dag verspreid actief, dus je ziet ze leven terwijl jij thuis bent.
Konijnen zijn schemeractief: hun drukste momenten liggen in de vroege ochtend en de avond, met een lange rustperiode midden op de dag. Werk je buiten de deur, dan sluit dat ritme prettig aan.
Konijn en cavia naast elkaar
| Punt | Konijn | Cavia |
| Gewicht volwassen | 1 tot 6 kilo, afhankelijk van ras | 700 tot 1200 gram |
| Levensverwachting | 8 tot 12 jaar | 5 tot 8 jaar |
| Ruimte voor een koppel | Minimaal 4 vierkante meter, hoogte 60 tot 80 cm | Minimaal 1,2 vierkante meter, hoogte 40 tot 50 cm |
| Aanraken | Aaien meestal wel, optillen vaak niet | Wennen doorgaans goed aan optillen |
| Geluid | Stil, stampt met achterpoot | Fluit, knort en piept hoorbaar |
| Actief | Ochtend en avond | Vooral overdag |
| Vitamine C | Maakt hij zelf aan | Dagelijks uit voeding nodig |
| Zindelijk | Redelijk zindelijk te maken | Niet zindelijk te maken |
| Vaccinatie | Jaarlijks tegen RHD en myxomatose | Geen standaardvaccinatie |
| Kosten per maand | 25 tot 45 euro voor twee | 20 tot 35 euro voor twee |
Voeding: vitamine C is het grote verschil
De basis is bij beide soorten gelijk: onbeperkt hooi, elke dag verse groenten en maximaal een eetlepel korrelvoer per dier per dag. Hooi is het hoofdvoedsel, omdat het kauwen de doorgroeiende tanden slijt en de darmen aan het werk houdt.
Het verschil zit in vitamine C. Cavia’s maken die vitamine niet zelf aan en moeten hem elke dag binnenkrijgen, ongeveer 10 tot 30 milligram per dier per dag, en meer als ze jong, ziek of zwanger zijn. Dat lukt met verse groenten zoals paprika, witlof en andijvie, aangevuld met vers caviavoer waaraan vitamine C is toegevoegd. Let op de houdbaarheidsdatum, want vitamine C breekt in de zak af. Via het drinkwater is het onbetrouwbaar: het breekt in licht en warmte snel af.
Konijnen maken hun eigen vitamine C aan. Bij hen let je vooral op de hoeveelheid korrels, omdat te veel korrels en te weinig hooi samenhangen met gebitsproblemen, blaasgruis en overgewicht.
Zindelijkheid en schoonmaken
Konijnen kiezen van nature een vaste hoek voor urine en zijn daardoor redelijk goed zindelijk te maken. Zet een bak in de hoek die het konijn al gebruikt en leg er wat keutels in. Een gecastreerd of gesteriliseerd konijn markeert minder.
Cavia’s zijn niet zindelijk te maken. Ze poepen waar ze lopen, hoewel sommige een voorkeurshoek hebben om te plassen. Reken bij beide soorten op dagelijks de natte plekken en voerresten weghalen en een keer per week de hele bodem verschonen.
Kosten: aanschaf en per maand
De dieren zelf kosten ongeveer 15 tot 50 euro per konijn en 15 tot 40 euro per cavia bij een fokker of asiel. De huisvesting kost meer: voor een konijnenkoppel met hok, ren en inrichting 200 tot 500 euro, voor twee cavia’s 100 tot 250 euro.
Per maand ben je voor twee konijnen ongeveer 25 tot 45 euro kwijt aan hooi, groenten, korrels en bodembedekking, en voor twee cavia’s ongeveer 20 tot 35 euro. Bij konijnen komt daar een jaarlijkse vaccinatie bij van 40 tot 70 euro per dier inclusief consult, en eenmalig een castratie of sterilisatie van 80 tot 200 euro. Bij cavia’s zijn er geen standaardvaccinaties, maar ook daar loopt een consult met behandeling snel op tot boven de 100 euro.
Gezondheid: waar je per soort op let
Bij konijnen vragen twee virusziekten aandacht. RHD staat voor rabbit haemorrhagic disease, een virusziekte die inwendige bloedingen geeft en vaak dodelijk is. Myxomatose geeft zwellingen rond ogen, neus en geslachtsdelen en wordt door insecten overgebracht. Tegen beide vaccineer je jaarlijks, ook bij een konijn dat binnen leeft, want insecten komen naar binnen. Let verder op de tanden, op blaasgruis en in de zomer op vliegenmadenziekte, waarbij vliegen eitjes leggen in een vieze of vochtige vacht. Controleer daarom in warme maanden dagelijks het achterwerk.
Bij cavia’s is een tekort aan vitamine C de bekendste vermijdbare aandoening. Dat geeft scheurbuik: een stijve gang, pijn bij aanraken en slechte wondgenezing. Gebitsproblemen komen veel voor bij te weinig hooi, en cavia’s zijn gevoelig voor huidschimmel en luchtwegontsteking.
Bij beide soorten geldt dezelfde grens: een dier dat een dag niet eet, geen keutels produceert, in elkaar gedoken zit of moeizaam ademt, hoort dezelfde dag naar de dierenarts. Ze verslechteren snel en verbergen klachten lang.
Konijn en cavia horen niet bij elkaar
Een konijn en een cavia samen in één hok is geen oplossing tegen eenzaamheid. Ze gebruiken andere lichaamstaal, wat misverstanden en stress geeft. Een konijn kan met een trap een cavia ernstig verwonden, ook zonder kwade bedoeling. Hun voeding verschilt door de vitamine C. En konijnen kunnen de bacterie Bordetella bronchiseptica bij zich dragen zonder zelf ziek te zijn, terwijl cavia’s daar luchtwegklachten van kunnen krijgen. Houd konijnen dus bij konijnen en cavia’s bij cavia’s.
Welke keuze past bij welke situatie
Heb je een tuin en veel ruimte, en vind je het prima om een dier te aaien in plaats van op te tillen, dan sluit een koppel konijnen goed aan.
Wil je een dier dat overdag actief is en dat je makkelijker op schoot kunt nemen, dan passen cavia’s beter. Houd rekening met het geluid en de dagelijkse verse groenten.
Woon je in een appartement met beperkte vloerruimte, dan zijn twee cavia’s realistischer. Een konijnenverblijf van 4 vierkante meter past in een klein huis moeilijk.
Weet je niet waar je over tien jaar woont, dan is een cavia een eerlijker keuze dan een konijn.
