Een hamster wordt vaak gezien als een eenvoudig eerste huisdier voor een kind. Dat beeld klopt maar half: hij kost weinig tijd, maar vraagt veel ruimte en leeft in een ander ritme dan het gezin om hem heen. In deze gids lees je wat hij nodig heeft, wat hij kost en wat mensen onderschatten.
Wat voor huisdier is een hamster
Een hamster is een solitair, nachtactief dier dat weinig ruimte in je agenda vraagt, maar veel ruimte in oppervlak. Solitair betekent dat hij in het wild alleen leeft en geen soortgenoot nodig heeft. Nachtactief betekent dat hij overdag slaapt en pas in de avond actief wordt, als een kind naar bed gaat.
Dat maakt hem minder geschikt voor jonge kinderen dan vaak gedacht: een dier dat steeds in zijn slaap wordt gestoord, kan gaan bijten. Voor wie de avond als contactmoment gebruikt is het een prima huisdier, voor wie een knuffeldier zoekt niet.
De soorten en hoe ze verschillen
In de winkel kom je vooral drie soorten tegen: de Syrische hamster, ook goudhamster genoemd, en de dwerghamsters Russische dwerghamster en Roborovski.
| Soort | Formaat | Tamheid | Activiteit |
| Syrische hamster | Ongeveer 13 tot 18 cm | Meestal het makkelijkst te hanteren | Rustig tempo, goed te volgen |
| Russische dwerghamster | Ongeveer 8 tot 10 cm | Wordt vaak tam, maar is sneller | Actief, schrikt eerder |
| Roborovski | Ongeveer 4 tot 5 cm | Wordt zelden echt handtam | Zeer snel en druk, kijkdier |
Wil je een hamster af en toe vasthouden, kies dan een Syrische hamster. Maten verschillen per bron.
Levensduur: twee tot drie jaar
Een hamster leeft gemiddeld ongeveer twee tot drie jaar, Syrische hamsters vaak rond de tweeënhalf. Dat weegt mee als het dier voor een kind is: een hamster die op zijn zesde wordt gekocht, is er rond het achtste levensjaar niet meer. Voor het ene kind is dat een eerste, begeleidbare ervaring met afscheid nemen, voor het andere te vroeg. De laatste maanden vragen ook meer zorg.
Waarom een hamster alleen woont
Syrische hamsters wonen altijd alleen. Dat is geen voorkeur maar noodzaak: twee Syrische hamsters in één verblijf gaan vroeg of laat vechten, en die gevechten eindigen regelmatig met zware verwondingen of een dood dier. Ook een broertje en zusje uit hetzelfde nest gaan bij het volwassen worden uit elkaar.
Bij dwerghamsters wordt soms gezegd dat samen houden wel kan, maar in de praktijk gaat een groep vaak alsnog vechten, soms pas na maanden. Doe het dus alleen met een tweede ingericht verblijf klaar. Een hamster die alleen woont is niet eenzaam: hij verdedigt in het wild een eigen gebied.
Huisvesting: oppervlak en een diepe bodemlaag
Bij een hamster gaat het niet om etages of buizen maar om aaneengesloten vloeroppervlak. Veel houders en welzijnsorganisaties houden minimaal 100 bij 50 centimeter aan voor een Syrische hamster, en meer is beter. Richtlijnen verschillen per bron: sommige liggen lager, andere gaan richting 120 bij 60 centimeter. Voor dwerghamsters geldt vaak dezelfde ondergrens.
Belangrijker dan veel mensen denken is de bodemlaag. Graven is het belangrijkste natuurlijke gedrag van een hamster: in het wild maakt hij gangen met slaap- en voorraadkamers. Reken op minstens 20 tot 30 centimeter bodemlaag met materiaal dat blijft staan als hij een gang uitgraaft, bijvoorbeeld bodembedekking met hooi erdoor.
Daarom kiezen veel houders geen kooi met spijlen maar een grote plastic of glazen bak met een hoge rand en een deksel van gaas, bijvoorbeeld een [bol.com: grote bodembak voor hamsters]. Een dunne bodemplaat geeft twee problemen: de bodembedekking wordt eruit geschopt, en hamsters knagen aan de spijlen, met tandschade als risico.
De inrichting van het verblijf
- Een gesloten loopwiel. Voor een Syrische hamster minstens 20 centimeter doorsnede, voor een dwerghamster 16 tot 18 centimeter, met een vlak en dicht loopvlak zonder spijlen waar pootjes tussen kunnen komen. Een te klein wiel dwingt de rug in een bocht. Bijvoorbeeld een [bol.com: gesloten loopwiel 21 cm].
- Meerdere schuilplekken. Minstens twee, verspreid over het verblijf, zodat de hamster kan kiezen.
- Een zandbak. Hamsters poetsen hun vacht in fijn, stofarm chinchillazand, niet in poederachtig badstof. Veel hamsters gebruiken de bak ook als toilet.
- Nestmateriaal. Hooi en onbedrukt papier. Gebruik geen katoenwatten: die vezels kunnen zich om pootjes draaien en de bloedtoevoer afknellen.
- Knaagmateriaal. Onbehandeld hout houdt de tanden op lengte, want die groeien door.
Voeding
De basis is een zaadmengsel voor hamsters met een eiwitbron erin, want een hamster is een omnivoor en heeft dierlijk eiwit nodig. Veel mengsels bevatten al gedroogde insecten; anders geef je een paar keer per week een gedroogde meelworm of een stukje gekookt ei zonder zout. Geef daarnaast dagelijks een beetje verse groente ter grootte van een duimnagel, zoals komkommer, paprika of wortel. Te veel vochtrijke groente in één keer kan dunne ontlasting geven.
Hamsters hamsteren, en dat verandert hoe je hun eten controleert. Een lege voerbak betekent niet dat het voer op is: de hamster heeft het naar zijn voorraadplek verhuisd. Zoek dus af en toe de voorraad op en kijk of daar niets ligt te schimmelen. Haal dan alleen het bedorven deel weg.
Nachtactief: waar zet je het verblijf
Een hamster wordt vaak pas na negen uur ’s avonds echt actief en loopt dan een deel van de nacht in zijn wiel of graaft in zijn gangen. Dat maakt geluid: een draaiend wiel, geschuifel, geknaag. Zet een verblijf daarom niet in een slaapkamer, ook niet in die van het kind dat hem heeft gevraagd; dat is een veelvoorkomende reden waarom een hamster na een paar weken naar de schuur verhuist. Een rustige hoek van de woonkamer werkt beter, uit de zon.
Hanteren en tam maken
Tam maken gaat in kleine stappen. Een hamster die uit zijn slaap wordt gegrepen, leert dat een hand onaangenaam is.
- Laat een nieuwe hamster de eerste dagen met rust en praat alleen zachtjes bij het verblijf.
- Bied daarna een stukje voer op je vlakke hand aan en wacht tot hij zelf komt.
- Laat hem over je hand lopen zonder hem vast te pakken, eerst in het verblijf zelf.
- Til hem pas op als hij vrijwillig op je hand stapt, met twee handen als een kommetje en laag boven een zachte ondergrond.
- Werk in de avond, als hij zelf wakker is.
Bijten komt vooral van schrik, pijn of slecht zicht: hamsters zien niet scherp en gaan op geur. Blijft een hamster na weken opbouwen fel, laat hem dan nakijken; pijn kan een oorzaak zijn.
Gezondheid en wanneer je de dierenarts belt
Een hamster is klein en gaat snel achteruit: wat bij een hond dagen kan wachten, is hier een kwestie van uren. Bel dezelfde dag je dierenarts bij:
- Diarree of een natte, vieze achterkant, ook wel natte staart genoemd
- Moeizame of hoorbare ademhaling
- Een dier dat suf wordt en koud aanvoelt
- Zwellingen of bulten, waar dan ook op het lichaam
- Kale plekken met krabben, korstjes of veel schilfers
- Niet eten of drinken, of een hamster die zich helemaal niet meer laat zien
Stel zelf geen diagnose en experimenteer niet met middelen uit de dierenwinkel, want bij dit gewicht is de marge klein. Vraag bij de afspraak of de praktijk ervaring heeft met kleine zoogdieren.
Eén situatie verdient aparte aandacht: bij kou kan een hamster in een winterslaap-achtige toestand raken. Het dier voelt koud en stijf aan, reageert niet en lijkt dood, terwijl er soms nog een heel langzame ademhaling is. Dat lijkt op een noodgeval en dat is het ook: breng hem langzaam naar een warmere ruimte en bel je dierenarts. Je voorkomt het door de kamer niet onder ongeveer 18 graden te laten zakken.
Kosten
De grootste kosten zitten aan het begin, vooral in het verblijf: reken voor een bak of kooi met voldoende oppervlak op ongeveer 60 tot 200 euro, plus 40 tot 100 euro voor de inrichting. De hamster zelf kost meestal tussen 10 en 25 euro.
Maandelijks ben je aan voer, bodembedekking, nestmateriaal en zand ongeveer 10 tot 25 euro kwijt, met de bodembedekking als grootste post. Een consult bij de dierenarts kost vaak rond de 30 tot 60 euro en onderzoek loopt daar snel boven. Een hamsterverzekering bestaat in de praktijk niet, dus een buffer van bijvoorbeeld 150 euro is verstandig. Prijzen verschillen per winkel en regio.
Wat mensen onderschatten
- De ruimte. Veel kooien in de winkel zijn kleiner dan wat houders aanhouden.
- De diepe bodemlaag. Graven is kerngedrag, en het kost een flinke zak bodembedekking.
- Het nachtritme. Overdag zie je vaak niets, en dat stelt kinderen teleur.
- De korte levensduur. Twee tot drie jaar is snel voorbij, en het laatste half jaar vraagt zorg.
- Dat samen houden niet gaat. Twee hamsters betekent twee volledige verblijven.
- Het geluid. Een draaiend wiel en geknaag hoor je door een dunne wand.
