In het schap staan zakken klei naast houtkorrels, kristallen en plantaardige korrels, en ze beloven allemaal ongeveer hetzelfde. Toch verschillen ze in structuur, gewicht, stof en kosten per maand. Ik zet vijf soorten naast elkaar, met de voor- en nadelen van elk. Daarna weet je welke soort bij jouw kat en jouw huis past.
De korte versie
Weegt geur in de woonkamer het zwaarst, dan zijn klontvormende klei en tofu de logische keuze, want je schept het vuil compleet weg.
Heeft je kat gevoelige luchtwegen of nies je er zelf van, dan geven hout, papier en silica duidelijk minder stof dan fijne klei.
Til je liever geen zware zak, dan zijn papier en tofu per liter het lichtst; klei is met 10 tot 20 kilo per zak het zwaarst.
Reken voor een kat op 8 tot 25 euro per maand: klei en hout zitten aan de onderkant, papier, silica en tofu aan de bovenkant.
Heb je een zelfreinigende bak, kijk dan eerst in de handleiding, want die vragen bijna altijd klontvormende klei van een vaste korrelgrootte.
Waar hangt je keuze van af
Structuur
katten graven van nature in fijn, zandachtig materiaal. Veel katten kiezen een fijne korrel boven grove pellets of harde kristallen, en dat merk je meteen als je wisselt.
Geurbinding
klontvormende soorten maken rond de urine een vaste bal die je eruit schept, dus het vuil verlaat de bak compleet. Soorten die niet klonteren nemen het vocht op maar laten geur eerder los.
Stof
fijne klei geeft bij het ingieten en omscheppen vaak een stofwolk. Dat is hinderlijk voor jou en voor katten met gevoelige luchtwegen.
Gewicht
klei is zwaar. Woon je op drie hoog zonder lift, dan voel je dat elke maand. Papier en tofu zijn per liter een stuk lichter.
Kosten per maand
de prijs per zak zegt weinig, want de soorten gaan verschillend lang mee. Reken liever met wat je per maand kwijt bent voor een kat.
Zelfreinigende bak
bakken met een hark of trommel werken bijna altijd alleen met klontvormende klei van een bepaalde korrelgrootte. Houd je aan de handleiding, anders loopt het mechanisme vast.
Wat klontvormend betekent voor je bak
Klontvormende vulling koekt rond urine samen tot een vaste bal die je er in een keer uitschept. De rest van de bak blijft schoon en de geur gaat met de klont het afval in, dus je vult alleen bij wat je eruit haalt. Bentonietklei en tofu doen dit; papier klontert soms licht, en wat er klontert valt sneller uiteen dan een kleiklont.
Soorten die niet klonteren werken anders. Houtkorrels vallen uiteen tot zaagsel, dat in een zeefbak naar de onderbak zakt. Silicagel neemt het vocht op en laat het verdampen, waarna je alleen de vaste resten eruit schept. Omdat je bij die soorten vaker de hele bak leeggooit, kan een goedkope zak per maand duurder uitvallen dan een dure zak die klontert. Reken daarom in kosten per maand en niet in prijs per zak.
De 5 soorten, één voor één
Soort 01
Biokat's Classic 3in1 18 liter
Bentoniet is klei die vocht opneemt en tot een vaste klont samenkoekt. De korrel is fijn en zandachtig, wat prettig graaft.
Voordelen
+Goede geurbinding
+lage prijs per kilo
+geschikt voor zelfreinigende bakken
Nadelen
−Zware zakken
−geeft van de vijf het meeste stof
−niet hernieuwbaar
Cijfer
8,3
TypeBentonietklei
KlontvormendJa
Soort 02
PeeWee houtkorrels 2 x 9 kg
Samengeperste pellets van zaagsel die bij vochtopname uiteenvallen. Werkt het beste met een dubbele zeefbak.
Voordelen
+Weinig stof
+natuurlijke houtgeur
+lage kosten per maand
Nadelen
−Grove korrels
−kan snel gaan ruiken zonder zeefbak
−vereist idealiter een zeefbak
Cijfer
8,0
TypeHoutkorrels
KlontvormendNee
Soort 03
Cat Litter Prince of Qatar tofu 12 liter
Plantaardige vulling gemaakt van sojavezels. Lichte, dunne korrels die goed klonteren en biologisch afbreekbaar zijn.
Voordelen
+Goede geurbinding
+weinig stof
+lichte zak en hernieuwbare grondstof
Nadelen
−Hogere prijs per liter
−wisselend aanbod
−kan zoetig gaan ruiken in een vochtige bak
Cijfer
7,8
TypeTofu / Plantaardig
KlontvormendJa
Soort 04
BreederCelect gerecycled papier 30 liter
Pellets van gerecycled papier of cellulose die opzwellen bij vocht. Ideaal bij gevoelige pootjes of na operaties.
Voordelen
+Heel licht van gewicht
+zacht onder de poten
+vrijwel stofvrij
Nadelen
−Zwakkere geurbinding
−bak moet vaker leeggemaakt worden
−hogere prijs per liter
Cijfer
7,4
TypePapierkorrels
KlontvormendSoms licht
Soort 05
Duvo+ Premium Silica 16 liter
Synthetische kristallen die vocht opnemen en laten verdampen. Je schept enkel de vaste ontlasting dagelijks weg.
Voordelen
+Blijft lang droog
+lichte zak
+weinig dagelijks onderhoud
Nadelen
−Hoogste prijs per liter
−harde/knerpende kristallen
−niet biologisch afbreekbaar
Cijfer
7,1
TypeSilicagel
KlontvormendNee
De 5 soorten naast elkaar
| Soort |
Type |
Klontvormend |
| Biokat's Classic 3in1 18 liter |
Bentonietklei |
Ja |
| PeeWee houtkorrels 2 x 9 kg |
Houtkorrels |
Nee |
| Cat Litter Prince of Qatar tofu 12 liter |
Tofu / Plantaardig |
Ja |
| BreederCelect gerecycled papier 30 liter |
Papierkorrels |
Soms licht |
| Duvo+ Premium Silica 16 liter |
Silicagel |
Nee |
Geen enkele soort wint op alles; kijk naar de rijen die in jouw huis zwaar wegen, en reken de bedragen per maand voor een kat.
Welke past bij welke situatie
Heb je een kitten
dan werkt een fijne, zandachtige vulling het makkelijkst. Kittens leren graven door het te doen, en grove korrels ontmoedigen dat. Tofu is een even fijne start als je liever een lichte zak tilt. Kittens happen soms van de vulling, dus kies ongeparfumeerd.
Klontvormende bentonietklei
Staat de bak in de woonkamer
dan wegen geurbinding en stof zwaarder dan de prijs. Klei en tofu binden geur het snelst, maar klei stuift bij het bijvullen. Wil je beide, kies dan tofu of een klei met een grovere korrel.
Plantaardige tofuvulling
Heeft je kat luchtwegklachten of nies je er zelf van
dan is fijne klei geen logische keuze. Hout, papier en silica geven duidelijk minder stof; hout houdt daarbij de kosten per maand laag. Blijft je kat na de wissel veel niezen of hoesten, laat haar dan nakijken door een dierenarts.
Houtkorrels
Til je liever geen zware zakken
dan vallen papier en tofu op, want 30 liter papier weegt een fractie van 30 liter klei. Kies papier als stof het belangrijkste punt is en tofu als je het klonteren niet wilt missen. Reken bij papier op wat vaker de hele bak leeggooien.
Papierkorrels
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet ik de kattenbak verschonen?
Schep elke dag de klonten en de ontlasting eruit, bij elke soort. Bij klontvormende klei of tofu verschoon je de hele bak elke twee tot vier weken. Bij papier en hout zonder zeefbak vaker, ongeveer elke week. Silica gaat meestal een maand mee.
Welke vulling geeft het minste stof?
Houtkorrels, papierkorrels en silicagel geven in de praktijk het minste stof. Bij klei scheelt de korrelgrootte veel: grovere klei stuift minder dan heel fijne. Giet de zak langzaam en laag in de bak, dat beperkt de stofwolk.
Mijn kat graaft niet meer in de nieuwe vulling, wat nu?
Zet de oude vulling er tijdelijk naast in een tweede bak en kijk welke zij kiest. Vaak is de structuur het probleem: te grof, te hard of geparfumeerd. Blijft zij de bak mijden of plast zij ergens anders in huis, maak dan een afspraak bij de dierenarts.
Is duurdere vulling zuiniger in gebruik?
Soms. Klontvormende soorten laat je langer zitten omdat je alleen het vuile deel weghaalt, dus een dure zak kan per maand goedkoper uitvallen dan een goedkope zak die je helemaal weggooit. Reken in kosten per maand.
Tot slot
Kijk eerst naar je eigen situatie: waar staat de bak, hoeveel wil je tillen, en heb je een zelfreinigende bak die klei nodig heeft? Kies dan de soort die daarbij past en gun je kat twee weken om te wennen, met de oude vulling ernaast of eronder gemengd. Blijft zij de bak mijden, plast zij buiten de bak of perst zij zonder resultaat, ga dan langs de dierenarts; dat laatste is bij katers een spoedgeval.
Verantwoording
Deze vergelijking is gebaseerd op productinformatie van fabrikanten, de samenstelling op de zak en ervaringen van gebruikers. Ik heb de soorten niet in een laboratorium getest. Prijzen, gewichten en korrelgroottes wisselen per merk en per verpakking, dus controleer de zak die jij in handen hebt.
