Je pakt de reismand uit de schuur en je kat is weg. Dat is logisch: die mand komt een paar keer per jaar tevoorschijn en betekent bijna altijd een ritje naar de dierenarts. In dit artikel lees je hoe je die associatie ombuigt met zes stappen die je over een paar weken verdeelt, en wat je doet als je kat de mand blijft mijden of op de dag zelf niet mee wil.
Wat heb je nodig
- Een reismand waarin je kat kan staan, draaien en liggen
- Een deken of kussen dat al naar je kat ruikt
- Kleine snoepjes of een deel van de dagelijkse portie brokken
- Iets wat je kat echt lekker vindt, bijvoorbeeld natvoer
- Een handdoek voor noodgevallen
- Tijd: reken op twee tot vier weken, met sessies van een paar minuten per dag
Korte sessies zijn belangrijker dan de totale duur. Vijf minuten per dag met een tevreden kat werkt beter dan een half uur waarin hij zich ongemakkelijk voelt.
Voordat je begint
De kern van de aanpak is simpel: de reismand hoort een normaal meubelstuk te zijn en geen voorbode van de dierenarts. Zolang de mand alleen uit de schuur komt op het moment dat je hem nodig hebt, blijft hij een signaal. Begin daarom weken voordat je hem echt nodig hebt, als er geen afspraak in de agenda staat. Wie op de ochtend van de controle begint, oefent niet, maar vecht.
Welke mand werkt het prettigst
Een harde mand met een afneembaar bovendeel werkt in de praktijk het handigst. Bij de dierenarts haal je het bovendeel eraf, zodat je kat in de onderbak kan blijven zitten in plaats van eruit getrokken te worden. Bovenladers, manden met een luik in de bovenkant, hebben hetzelfde voordeel bij het erin zetten. Een zachte tas is licht, maar geeft minder houvast en is bij een gespannen kat lastig open te maken zonder dat hij eruit schiet. Kijk ook of de mand stevig dichtgaat en of je hem met de gordel kunt vastzetten. [bol.com: reismand met afneembaar bovendeel]
Zet de mand op een plek waar je kat toch al komt, niet in de gang. Doet hij de eerste dagen niets, dan hoort dat erbij.
Het stappenplan
Stap 1: zet de mand open en zonder deur in de woonkamer
Haal de deur eraf en leg de bekende deken erin. Zet de mand op een rustige plek met uitzicht en laat hem daar staan. Je doet verder niets: je kat mag zelf beslissen of hij komt kijken.
Til je hem er meteen in, dan koppelt hij de mand aan gedwongen worden, en dat is precies wat je wilt voorkomen. Ruikt hij eraan en loopt hij weg, dan is dat een geslaagde eerste dag.
Stap 2: geef voer en snoepjes in en rond de mand
Leg een paar brokken voor de mand, daarna op de rand, dan net binnen de opening en pas later achterin. Doe dit een aantal dagen achter elkaar, elke dag een stukje verder. Blijft je kat op een bepaalde afstand hangen, leg het snoepje dan weer een stap naar buiten.
De fout die hier het vaakst wordt gemaakt, is het voer meteen achterin leggen. Je kat moet dan met zijn hele lichaam naar binnen voordat hij iets heeft opgebouwd, en veel katten laten het dan liggen.
Stap 3: laat de mand een slaapplek worden
Blijf voeren in de mand en maak hem aantrekkelijk om in te liggen: een zonnig plekje, een schone deken, eventueel wat kattenkruid. Zie je je kat er uit zichzelf in liggen, ook maar vijf minuten, dan is deze stap gelukt. Ga niet aaien of praten, laat hem gewoon liggen.
Sla je deze stap over, dan sluit je straks een kat op in een ruimte die hij nog niet als zijn eigen plek ziet. De kans is groot dat hij de mand daarna weer mijdt.
Stap 4: bevestig de deur en sluit hem kort
Zet de deur terug en laat hem eerst een paar dagen open hangen, zodat je kat aan het geluid went. Sluit hem daarna twee tot drie seconden terwijl je kat rustig ligt, open weer en geef een snoepje. Bouw uit naar tien seconden, een halve minuut, een paar minuten.
Hier gaat het mis als je wacht tot je kat krabt of miauwt voordat je opendoet. Je leert hem dan dat protesteren werkt en dat de deur iets is om je zorgen over te maken. Open dus altijd te vroeg. Raakt hij gespannen, doe dan een stap terug: deur weer open, een paar dagen voeren, opnieuw beginnen bij twee seconden.
Stap 5: pak de mand op en loop een rondje door de kamer
Sluit de deur, til de mand met twee handen op, ondersteun de bodem en loop een klein rondje. Zet hem neer, open de deur, geef een snoepje. Til de mand nooit aan het handvat alleen met je kat erin, want dan schommelt de bodem en verliest hij zijn houvast.
Bouw uit: eerst de kamer, dan de gang, dan naar buiten en terug. Het optillen is voor veel katten het moeilijkste deel, omdat de grond onder hen wegvalt. Ga je te snel, dan zie je dat aan hijgen of laag gaan liggen. Doe dan een stap terug naar optillen en meteen weer neerzetten.
Stap 6: maak een korte autorit
Zet de mand in de voetenruimte achter een stoel of op de achterbank met de gordel erdoor, zodat hij niet kan schuiven. Start de motor en zet hem weer uit, zonder te rijden. Doe dat een paar keer. Rijd daarna een blokje om van vijf minuten en ga naar huis. Geef thuis rustig eten.
Maak van je eerste echte rit geen bezoek aan de dierenarts, want dan is al het werk van de afgelopen weken in één keer aan het consult gekoppeld. Blijft je kat gespannen, maak de ritjes dan korter in plaats van langer.
Als het niet lukt
Je kat blijft de mand mijden
Ga terug naar stap 1 en check de plek en de beloning. Staat de mand in een hoek waar je kat toch al niet komt, verplaats hem. Is het snoepje niet interessant, gebruik dan iets waar hij wel voor komt, bijvoorbeeld een likje natvoer. Sla eens een maaltijd over voor de sessie, zodat hij honger heeft. Katten die de mand koppelen aan een oude ervaring hebben soms simpelweg een andere mand nodig.
Je kat plast of geeft over in de mand
Dat is bij veel katten een stressreactie en geen ongehoorzaamheid. Leg een absorberende onderlegger in de mand en neem er een schone mee onderweg. Maak de mand daarna schoon met een geurloos middel, want urinegeur kan de volgende keer opnieuw spanning geven. Gebeurt het ook thuis buiten de mand, of zit er bloed of diarree bij, bel dan je dierenarts. Autoziekte, waarbij een kat vooral tijdens het rijden kwijlt en overgeeft, is ook een reden om te bellen voor advies.
Je krijgt je kat op de dag zelf niet in de mand
Zet de mand op zijn achterkant, met de opening naar boven, en laat je kat er met de achterpoten eerst in zakken. Til hem met één hand onder de borst en één onder de achterhand. Dit werkt vaak beter dan naar voren duwen, omdat een kat zich met zijn voorpoten kan afzetten en met zijn achterpoten niet. Heb je een bovenlader, dan zet je hem gewoon van bovenaf in.
Lukt het niet, gebruik dan de handdoek-methode: leg een grote handdoek los over je kat, pak hem inclusief handdoek op zodat hij zijn poten niet kan gebruiken en zet het geheel in de mand. Sluit de deur voor je de handdoek weghaalt. Dat duurt korter en geeft minder stress dan een gevecht van tien minuten, maar doe het alleen op de dag dat het moet.
Bij een kat die echt in paniek raakt, kun je met je dierenarts overleggen over een rustgevend middel dat je vooraf geeft, of over een feromoonspray die je een half uur voor vertrek in de mand sprayt. Feromonen zijn geurstoffen die katten gebruiken om iets als bekend te markeren. Het effect verschilt per kat, dus verwacht geen zekerheid. [bol.com: Feliway Classic spray]
Je kat blijft hard miauwen tijdens de rit
Miauwen in de auto is gewoon en betekent niet automatisch dat je kat pijn heeft. Praat rustig zonder de mand te openen, zet de radio uit en rijd gelijkmatig. Een dunne doek over een deel van de mand geeft veel katten rust, maar laat één zijde open voor lucht en houd de auto koel. Blijft je kat ook op korte ritjes schreeuwen, kwijlen of hijgen, meld dat dan bij je volgende bezoek.
