Veel katten laten zich best borstelen, tot de kam op de verkeerde plek komt. Dan volgt een uithaal met de poot en is de sessie voorbij. In deze how-to lees je hoe je in zes korte stappen borstelt zonder gevecht, wat je met klitten doet, en waar de grens ligt waarna de dierenarts of een trimmer aan zet is.
Hoe vaak is borstelen nodig
Dat hangt vooral af van de vacht. De bronnen zijn hier niet eenduidig, en dat is goed om te weten voordat je voor jezelf een schema verzint.
| Kat | Richtlijn uit de bronnen | Waarom |
| Kortharig | Vaak niet of nauwelijks nodig, wel aandacht in de verharingsperiode | Kortharige katten houden hun vacht meestal zelf schoon |
| Langharig | Regelmatig, bij een dichte vacht of een Pers meerdere keren per week en soms dagelijks | Klitten en vervilting ontstaan in de onderlaag, en die haalt de kat zelf niet weg |
| Oudere kat, kat met overgewicht of gewrichtsklachten | Regelmatig, ook bij kort haar | Deze katten poetsen zichzelf minder goed |
Bij langharige katten is de lijn duidelijk. Het LICG schrijft over de Pers dat een langharige kat meerdere malen per week en soms zelfs dagelijks gekamd moet worden om klitten en vervilting te voorkomen. Bij kortharige katten lopen de adviezen uiteen: de Dierenbescherming zegt dat regelmatig borstelen daar meestal niet nodig is, terwijl AniCura ze wel hulp geeft in de verharingsperiode. Kies dus niet blind een frequentie, maar kijk naar wat je in de vacht voelt.
Borstelen wordt belangrijker zodra je kat zichzelf minder goed kan poetsen. AniCura noemt daarbij oudere katten, katten met overgewicht en katten met aandoeningen zoals artrose, nierfalen of diabetes. Die katten komen minder goed bij hun achterhand en rug, en juist daar begint de vervilting. Dierenkliniek Kenaupark noemt daarnaast pijn in de mond als reden waarom een kat zijn vacht laat verslonzen. Ga bij een oudere of magere kat voorzichtiger te werk en druk minder hard.
Wat heb je nodig
- Een grove en een fijne metalen kam. Het LICG raadt voor een langharige kat twee metalen kammen aan, plus een borstel van natuurhaar.
- Geen plastic borstel of kam. Het LICG waarschuwt dat het haar daar statisch van wordt, wat de kans op klitten juist vergroot.
- Een vochtige microvezeldoek voor losse haren bij een kortharige kat.
- Een paar brokjes of iets anders dat je kat lekker vindt.
- Tijd: reken op sessies van twee tot vijf minuten. Een kat die je vaak bijhoudt, is sneller klaar.
Voordat je begint
De kern van borstelen zonder gevecht is dit: je kat bepaalt hoe lang het duurt, niet jij. Stop dus voordat hij weg wil, niet als hij al weg wil. Een kat die zelf mag weglopen en toch blijft liggen, laat zich de volgende keer makkelijker aanraken.
Begin daarnaast bij de plekken die hij prettig vindt. Bij de meeste katten zijn dat de wangen, de kop en de rug. De buik, de achterpoten en de staart zijn gevoeliger en komen later.
Eén ding doe je niet zelf: vilt dat als een harde plaat tegen de huid zit. Daar zit de huid vaak in de klit vast en is er geen ruimte om een kam of schaar tussen te steken. Dat is werk voor de dierenarts of een trimmer.
Het stappenplan
Stap 1: Kies een moment waarop je kat al rustig is
Pak de kam als je kat net wakker wordt uit een dutje of tevreden bij je zit, niet als hij net gespeeld heeft of ergens naartoe wil. Een kat die al opgejaagd is, gaat de kam koppelen aan dat gevoel, en dat kost je een paar sessies om weer om te buigen.
Stap 2: Laat je kat eerst aan de borstel wennen
Leg de kam naast je kat en laat hem eraan snuffelen. Aai hem daarna met je hand over de rug, en doe dezelfde beweging vervolgens met de achterkant van de kam. Pas als hij daarbij blijft liggen, gebruik je de tanden van de kam. Bij een kat die nooit geborsteld is, kan dit de eerste keer de hele sessie zijn, en dat is prima.
Stap 3: Begin bij kop, wangen en rug, in de haarrichting
Kam met korte halen mee met de haarrichting, van kop naar staart. Tegen de haren in kammen trekt aan de haarwortels en is voor veel katten het punt waarop ze afhaken. Blijf op de rug en de flanken zolang je kat het prettig vindt en let op zijn staart: gaat die zwiepen, dan ben je bijna aan het eind van zijn geduld.
Stap 4: Ga daarna voorzichtig naar buik en achterpoten
Werk pas naar de buik, de binnenkant van de achterpoten en het gebied rond de staartbasis toe als je kat ontspannen ligt. Daar zitten klitten het vaakst, en daar houdt een kat het minst van. Kam met korte halen en houd de vacht met je andere hand bij de huid vast, zodat je niet aan de huid trekt. Voel je de kat verstijven, ga dan terug naar de rug en probeer het een andere keer opnieuw.
Stap 5: Maak klitten met je vingers los in plaats van door te trekken
Kom je een klit tegen, leg dan de kam neer. Dierenkliniek Kenaupark raadt aan klitten voorzichtig met je vingers uit elkaar te halen, en daarbij op te passen dat je de huid niet beschadigt. Pluk de klit van buiten naar binnen in kleinere stukjes en kam pas daarna. Een klit doortrekken met de kam trekt aan de huid en doet pijn, en daardoor gaan katten borstelen weigeren.
Stap 6: Sluit af voordat je kat het zat is
Stop terwijl het nog goed gaat, geef iets lekkers en laat je kat gaan. Onafgemaakt werk is geen probleem: je mag morgen verder, en een langharige kat in stukjes bijhouden werkt beter dan één lange sessie per maand. Klitten die je nog niet weg hebt, mag je op elk moment aanpakken.
Als het niet lukt
Je kat gromt, blaast of bijt. Stop de sessie en dwing niets. Volgens Dierenkliniek Kenaupark is hulp van een trimmer op zijn plaats als je kat het borstelen niet toelaat, zich ongemakkelijk voelt, of als de klitten te groot zijn. Bouw het intussen opnieuw op vanaf stap 2, met sessies van hooguit een halve minuut.
Er zit vilt in de vacht. Vilt dat als een plaat tegen de huid zit, haal je er niet zelf uit. Scheren gebeurt bij de dierenarts of de trimmer. AniCura schrijft dat de meeste katten wakker geschoren en gekamd kunnen worden, en dat sedatie aan de orde is bij uitgebreide vervilting of bij een kat die er veel stress van heeft. Dezelfde kliniek noemt daarbij dat elke narcose een risico meebrengt. Ook de Dierenbescherming noemt scheren, soms onder narcose, bij een sterk verwaarloosde vacht. Bel dus je dierenarts of trimsalon, en wacht niet tot het vilt de hele rug beslaat.
Je kat wil ineens niet meer gepoetst of geborsteld worden. Een kat die het eerder prima vond en nu niet meer, geeft je informatie. International Cat Care noemt minder poetsen en klitten, vooral over de achterhand, als mogelijk teken van chronische pijn. Ook pijn in de mond kan de reden zijn dat een kat zijn vacht laat zitten. Ga in dat geval naar de dierenarts en probeer niet eerst nog een maand langer te borstelen.
Je kat heeft kale plekken of krabt veel. Kale plekken, schilfering en veel krabben horen niet bij normale vachtverzorging. Ze passen bij verschillende huidaandoeningen, die aan het uiterlijk niet te onderscheiden zijn. Laat het bekijken door je dierenarts in plaats van zelf te bepalen wat het is.
