Veel honden krijgen vanaf een paar jaar oud tandsteen en ontstoken tandvlees, en dat doet pijn. Poetsen is de enige manier om plak weg te halen voordat het hard wordt, maar de meeste honden vinden een borstel in hun bek eerst vreemd. In dit artikel lees je hoe je het in zes stappen opbouwt, hoe lang dat ongeveer duurt en wat je doet als je hond niet meewerkt.
Wat heb je nodig
- Hondentandpasta, dus tandpasta die speciaal voor honden is gemaakt en die hij mag doorslikken
- Een zachte tandenborstel voor honden of een vingerborstel, een rubberen hoesje dat je over je vinger schuift
- Een gaasje of een stukje keukenpapier voor de eerste keren
- Iets kleins om te belonen, bijvoorbeeld een paar brokjes uit zijn dagelijkse portie
- Tijd: de eerste weken ongeveer twee minuten per dag, later één tot twee minuten per poetsbeurt
Een geschikte tandpasta en een vingerborstel vind je bij de meeste dierenwinkels en online, bijvoorbeeld [bol.com: hondentandpasta] en [bol.com: vingerborstel hond].
Voordat je begint
Gebitsverzorging telt zwaarder dan veel mensen denken. Tandsteen, dus verkalkte plak die vastzit op de tand, en tandvleesontsteking komen bij een groot deel van de honden al vanaf een paar jaar oud voor. Dat geeft pijn in de bek, een slechte adem en op termijn losse tanden of tandverlies. Honden laten pijn in hun bek slecht zien: ze blijven meestal gewoon eten, ook als het tandvlees flink ontstoken is. Dagelijks poetsen haalt de plak weg voordat die kan verkalken, en dat is precies het moment waarop je er nog zelf iets aan kunt doen.
Gebruik nooit tandpasta voor mensen. Die bevat fluoride, dat honden niet horen door te slikken, en soms xylitol, een zoetstof die voor honden giftig is. Honden spugen niet uit, dus alles wat je op de borstel doet gaat naar binnen. Hondentandpasta is daarop gemaakt en heeft meestal een smaak die honden aantrekkelijk vinden.
Kies daarnaast een vast moment op de dag waarop je hond al rustig is, bijvoorbeeld na de avondwandeling. Poetsen als hij net binnenkomt en nog vol energie zit, werkt zelden.
Het stappenplan
Stap 1: raak een week alleen de bek aan
Begin zonder borstel. Ga naast je hond zitten, til een week lang elke dag even zijn lip op, raak zijn snuit en kaak aan en stop daarna. Houd het bij tien tot twintig seconden en beloon hem als hij het toelaat. Sla je deze stap over, dan koppelt je hond de aanraking meteen aan iets vreemds in zijn bek, en dat kost je later veel meer tijd om weer recht te trekken.
Stap 2: laat hem de tandpasta likken
Doe een klein beetje hondentandpasta op je vinger en laat hem het aflikken, zonder dat je iets met zijn tanden doet. Doe dat een paar dagen. Zo wordt de tandpasta het leuke onderdeel in plaats van het verdachte. Vindt hij de smaak niet lekker, probeer dan een andere variant; de smaak verschilt per merk.
Stap 3: ga met een vinger of gaasje langs de tanden
Doe wat tandpasta op je vinger of op een gaasje en wrijf een paar seconden langs de buitenkant van de hoektanden en de tanden in de wang. Werk aan één kant, stop, beloon, en doe de andere kant later of de volgende dag. Ga niet in één keer de hele bek langs: je hond bepaalt hier het tempo, niet je planning.
Stap 4: stap over op een borstel
Werkt de vinger goed, dan wissel je naar een zachte tandenborstel of de vingerborstel. Laat hem eerst aan de borstel ruiken en likken met wat tandpasta erop. Poets daarna een paar tanden en bouw per keer een stukje uit. Een borstel haalt meer plak weg langs de tandrand dan een vinger, dus het is de moeite waard om hiernaartoe te werken.
Stap 5: poets in kleine cirkels langs het tandvlees
Houd de borstel onder een lichte hoek naar het tandvlees en maak kleine cirkelende bewegingen. Juist de rand waar tand en tandvlees elkaar raken is de plek waar plak zich verzamelt. Druk niet hard: zachte druk en de goede hoek doen meer dan kracht. Poets alleen de buitenkant van de tanden. De binnenkant houdt de tong grotendeels schoon, en aan de binnenkant komen betekent dat je diep in de bek moet, wat de meeste honden niet prettig vinden.
Stap 6: bouw op naar dagelijks
Ga van een paar keer per week naar elke dag. Dagelijks poetsen is de richtlijn, en drie keer per week is de ondergrens waarbij het nog verschil maakt; plak begint binnen ongeveer een dag te verkalken. Houd het kort en altijd op hetzelfde moment, dan wordt het onderdeel van de routine.
Reken erop dat de gewenning bij veel honden twee tot vier weken kost, en bij een hond die al eens iets naars in zijn bek heeft meegemaakt langer. Dat is normaal. Ga een stap terug als het niet vlot in plaats van doorzetten.
Als het niet lukt
Je hond laat zijn bek niet aanraken
Ga terug naar stap 1 en maak de stappen kleiner. Raak eerst alleen zijn snuit aan, dan zijn lip, dan een halve seconde een tand. Beloon elke keer en stop voordat hij wegdraait. Wie stopt op het moment dat de hond het nog prima vindt, houdt het vertrouwen erin.
Je hond bijt, grauwt of raakt in paniek
Stop dan en dwing niets. Vasthouden of doorzetten maakt de weerstand groter en levert een risico op voor jou. Bijten of duidelijke paniek kan ook betekenen dat het pijn doet in de bek. Laat in dat geval de dierenarts kijken voordat je verder oefent, en vraag eventueel om hulp van een hondengedragsdeskundige om het rustig op te bouwen.
Het tandvlees bloedt
Een beetje bloed bij de eerste keren kan komen door tandvlees dat al ontstoken is. Blijft het bloeden, of bloedt het snel en op meerdere plekken, laat het dan door de dierenarts bekijken. Bloedend tandvlees kan wijzen op een ontsteking en dat is niet iets wat je zelf wegpoetst. Poets in de tussentijd alleen op de plekken waar het niet bloedt.
Werken kauwsnacks, dental sticks en grote brokken ook?
Deels. Kauwen zorgt voor wrijving langs de tanden en kan helpen om plak te beperken, en voer met een grotere brok waar de hond echt door moet bijten doet iets meer dan een kleine brok die hij in één keer doorslikt. Wat kauwen niet doet, is de tandrand en de ruimte tussen de tanden schoonmaken, en juist daar begint het probleem. Zie kauwsnacks dus als aanvulling, niet als vervanging van poetsen. Let er ook op dat dental sticks calorieën leveren: reken ze mee in de dagelijkse portie. Een gebitscontrole bij de dierenarts, meestal bij het jaarlijkse bezoek, blijft in beide gevallen nodig.
Wanneer is een behandeling onder narcose aan de orde
Zit er al bruine of gele aanslag op de tanden, trekt het tandvlees terug, eet je hond voorzichtig of laat hij eten vallen, of heeft hij aanhoudend slechte adem, dan is poetsen alleen niet meer genoeg. Tandsteen die vastzit krijg je er met een borstel niet af. De dierenarts beoordeelt dan of een gebitsbehandeling onder narcose nodig is, waarbij de tanden worden gereinigd en beschadigde tanden worden behandeld. Poetsen heeft daarna weer zin, omdat je vanaf een schoon gebit begint.
