Een kat een tablet geven lukt zelden in één keer, en dat is normaal. Het gaat om rust, een goede greep en de juiste plek in de bek. Hieronder lees je hoe je het stap voor stap aanpakt, waarom er na de pil water of voer bij hoort, en wanneer je stopt en de dierenarts belt.
Wat heb je nodig
Reken op vijf tot tien minuten inclusief klaarleggen. De handeling zelf duurt een halve minuut.
- De tablet en de verpakking met het etiket of de bijsluiter
- Een grote handdoek
- Een spuitje zonder naald voor het water erna. Je dierenarts geeft er meestal een mee
- Wat water of een paar hapjes voer
- Eventueel een pilgever, ook wel pillenschieter: een staafje met een klemmetje waarmee je de tablet achterin de bek plaatst
- Als het kan: een tweede paar handen
Voordat je begint
Lees het etiket. Daar staat om hoeveel tablet het gaat, hoe vaak per dag, en of het middel met of zonder voer moet. Twijfel je over de hoeveelheid, bel dan je praktijk. Doseringen zoek je niet op internet.
Weet of het middel met voer mag. Sommige middelen moeten juist met voer, andere op een lege maag. Bij doxycycline, een veelgebruikt antibioticum, staat in de bijsluiter van Doxybactin dat de tabletten met voedsel gegeven moeten worden, onder meer omdat doxycyclinehyclaat in verband is gebracht met erosie van de slokdarm. Voer of water erna is daar dus een instructie.
Breek of maal een pil niet op eigen initiatief. Of het mag, hangt van het middel af. In de bijsluiter van Felimazole, voor katten met een te snel werkende schildklier, staat dat de tabletten niet gebroken of verbrijzeld mogen worden. Andere tabletten hebben juist een breukgleuf. Vraag het na voordat je iets deelt of maalt.
Geef nooit een pil van een mens. Paracetamol is het bekendste voorbeeld. Caressa Dierenziekenhuizen schrijft dat de kat slecht is in glucuronidatie en sulfatie, twee manieren waarop het lichaam stoffen onschadelijk maakt, en dat een tiende van een tablet van 500 mg al schadelijk is voor een kat van 5 kilo. Heeft je kat paracetamol binnengekregen, bel dan meteen een dierenarts.
Zorg dat je kat rustig is. Het LICG gaat in zijn uitleg uit van een rustige en ontspannen kat.
Het stappenplan
Stap 1: Zoek een rustige plek en wikkel je kat in een handdoek
Kies een kleine ruimte zonder schuilplek onder de bank, bijvoorbeeld de badkamer, en doe de deur dicht. Leg alles binnen handbereik; zoek je halverwege nog iets, dan is je kat al weg. Leg je kat op de handdoek en vouw die om het lichaam, zodat de voorpoten mee ingepakt zitten en alleen de kop vrij blijft. Het LICG noemt dit een van de twee opties, naast vasthouden waarbij je met één hand de voorpoten pakt. Het doel is niet vastzetten maar krabben voorkomen. Pak je kat niet in de nek.
Stap 2: Zet je kat op je schoot met de rug tegen je buik
Zet je kat met de rug tegen je buik, zodat hij niet achteruit weg kan en jij met beide handen bij de kop kunt. Zit je op de grond, sluit dan met je benen de ruimte naast je kat af. Dit werkt beter dan tegenover je kat zitten, want dan duwt hij zichzelf uit je handen. Met twee mensen houdt de een het lichaam vast en doet de ander de pil; spreek dat vooraf af.
Stap 3: Kantel de kop licht naar boven
Leg je hand van boven over de kop, met duim en middelvinger bij de hoeken van de bovenkaak, en kantel de kop rustig naar achteren tot de neus ongeveer naar het plafond wijst. Het LICG beschrijft het als de kop voorzichtig naar achteren brengen. In die stand gaat de onderkaak van veel katten van zichzelf iets open; duw hem met een vinger van je andere hand verder omlaag. Kantel niet verder dan nodig en zet geen kracht op de hals.
Stap 4: Leg de pil achterin op de tong
Laat de tablet zo ver mogelijk achterin de bek vallen, achter de tandenrij, midden op de tong. Het LICG en Stichting DierenLot beschrijven het allebei zo, zodat de kat de pil niet met de tong naar voren kan werken. Ligt de tablet vooraan, dan komt hij er meestal weer uit. Een pilgever breng je langs de zijkant van de bek naar achteren en druk je daar leeg. Dat houdt je vingers uit de bek, wat helpt bij een kat die bijt.
Stap 5: Houd de bek even dicht en controleer het slikken
Houd de bek een paar seconden dicht met de kop nog iets omhoog en strijk zachtjes over de keel. Stichting DierenLot noemt dat aaien over de keel of wat water tussen de kiezen spuiten het slikken stimuleert. Je ziet de slikbeweging in de hals, en veel katten likken daarna hun neus. Laat dan los en kijk of de tablet niet naast je kat ligt.
Stap 6: Geef een klein beetje water of wat voer
Deze stap wordt het vaakst overgeslagen en hoort er echt bij. Bij katten kan een droog gegeven tablet in de slokdarm blijven steken. Stichting DierenLot schrijft dat tabletten of capsules die droog worden gegeven daar soms vast kunnen komen te zitten, en adviseert erna ongeveer een theelepel water met een spuitje of wat voer. Het LICG houdt 6 milliliter water aan, ongeveer een ruime theelepel, via een spuit zonder naald, om ernstige slokdarmproblemen te voorkomen.
Wil je kat het water niet, dan noemt het LICG een beetje boter op de neus, zodat de kat likt en daarmee slikt. Een paar hapjes natvoer werkt ook, als het middel met voer mag.
De alternatieven, eerlijk benoemd
Niet elke kat leert dit. Stichting DierenLot adviseert bij herhaald mislukken contact op te nemen met de dierenarts, voor hulp of voor het medicijn in een andere vorm. Dat is geen noodgreep maar een normale route.
| Alternatief | Wanneer dit past | Waar je op let |
| Pil in een lekker hapje | Katten die goed eten | Alleen als het middel met voer mag. Eerst een hapje zonder pil, dan met, dan weer zonder |
| Pilgever | Katten die bijten of de pil uitwerken | Rustig naar achteren brengen, niet met kracht. Water erna blijft nodig |
| Andere vorm van het middel | Als de tablet structureel niet lukt | Vraag of het ook als vloeistof, pasta of injectie bestaat |
| Toedienen in de praktijk | Korte kuur of eenmalige gift | Kost tijd en geld, maar soms rustiger |
Als het niet lukt
Je kat rukt zich los. Stop na twee pogingen. Een derde maakt het de volgende keer moeilijker, omdat je kat leert dat er iets onaangenaams komt zodra jij de handdoek pakt. Laat hem een half uur met rust en probeer het dan opnieuw, met twee mensen of via een alternatief. Blijft het mislukken, bel dan je praktijk in plaats van een dosis over te slaan.
De pil komt er weer uit. Is de tablet nog heel en droog, dan kun je hem opnieuw geven, nu verder naar achteren. Is hij aangevreten of nat, dan weet je niet hoeveel je kat binnen heeft. Geef dan geen tweede tablet, want dubbel doseren is een reëel risico. Bel je praktijk en vraag wat je moet doen.
Je kat kwijlt of schuimt. Veel tabletten zijn bitter, en schuimen is meestal een reactie op de smaak. Het zakt doorgaans binnen een paar minuten; bied wat water of een hapje voer aan. Houdt het langer dan ongeveer een kwartier aan, of gaat het samen met moeilijk slikken of benauwdheid, dan bel je je dierenarts.
Je kat braakt of eet niet meer. Braken kort na een tablet kan een reactie zijn op het middel of op het gevecht ervoor. Meld het bij je praktijk, ook als het één keer gebeurt. Eet je kat daarna niet meer, dan wacht je niet af: Medisch Centrum voor Dieren schrijft dat een kat veel minder goed tegen een dag vasten kan dan een mens of een hond, dat de kans op spontaan herstel snel afneemt en dat bij gewichtsverlies de kans op leververvetting groot is.
Stop en bel bij aanhoudend kwijlen, moeilijk slikken, herhaald braken, benauwdheid, een kat die niet meer eet of drinkt, of als je zelf gebeten bent. En altijd meteen bij menselijke medicatie.
